Categorie archief: Groningen

Bijstandsgerechtigden, kom in actie tegen de uitbuiting door Flextensie en meld je klachten!

De Flextensie-crew van links naar rechts: Suzanne de Visser, Guus Budel en Martine van Ommeren.
De Flextensie-crew van links naar rechts: Suzanne de Visser, Guus Budel en Martine van Ommeren.

Met de publicatie van een serie artikelen op deze site is een campagne op gang gekomen tegen Flextensie. Dat bedrijf stelt bijstandsgerechtigden te werk bij andere bedrijven, maar dan zonder regulier loon en arbeidsrechten. De Flextensie-constructie is een nieuwe zogenaamd vrijwillige vorm van dwangarbeid en vormt een booming business over de ruggen van baanlozen. Om de campagne tegen Flextensie te versterken is Doorbraak op zoek naar bijstandsgerechtigden die via de Flextensie-methode werken of dat dreigen te moeten gaan doen.

De Flextensie-constructie deugt van geen kant. Het is van groot belang om daartegen in actie te komen, zowel individueel als collectief. Zoals het ook noodzakelijk is om ons te verzetten tegen alle andere vormen van verplicht onbetaald werken, tegen flexwerk, tegen het rechteloos maken van arbeiders en meer in het algemeen tegen alle maatschappelijke ontwikkelingen die meer bestaansonzekerheid met zich meebrengen. Zonder strijd hebben we geen kans op succes. Zonder strijd hebben we geen kans op behoud en verbetering van de rechten en de positie die de arbeidersbeweging in de negentiende en twintigste eeuw met bloed, zweet en tranen heeft weten af te dwingen. We moeten vechten voor onze belangen, en dat geldt zeker ook voor de baanlozen onder ons. Om voor onze belangen te kunnen opkomen moeten we ons proberen te verenigen. Het is zaak om elkaar te ondersteunen, te stimuleren en te inspireren. Want eendracht maakt macht en samen staan we sterk.

Arbeidscontract

Via de Flextensie-constructie worden de loonkosten gedrukt en de arbeidsrechten verkwanseld. De baanlozen krijgen daarbij een schamele “bonus” van hooguit 2 euro per uur, die door de uitvoerders van de regeling “een stimuleringspremie” wordt genoemd, en “een premie voor arbeidsinschakeling”. Ook worden de reguliere “werkgeverslasten” ontdoken, waardoor de sociale verzekeringskassen dreigen leeg te lopen. Deze uitbuitconstructie tast niet alleen de belangen aan van mensen zonder baan, maar ook van mensen met een baan. Maar daar valt genoeg tegen te doen. Want wie op regelmatige basis werkt in een “gezagsverhouding” ten opzichte van een baas en daarvoor geld ontvangt, zoals Flextensie-werkers doen, kan via een juridische procedure bij de rechter een arbeidscontract afdwingen. Dat blijkt uit onderzoek van de wetenschapster Anja Eleveld. Baanlozen die via de Flextensie-methoden werken, kunnen dus een advocaat in de arm nemen en naar de rechter stappen. Zo kunnen ze afdwingen dat ze de positie krijgen van een reguliere arbeider met een arbeidscontract, cao-voorwaarden en minstens het minimumloon, waardoor ze los kunnen komen van het bijstandsregime met de bijbehorende disciplinering, kleinering en controle.

Het is begrijpelijk dat baanlozen vaak wat huiverig zijn om hun nek uit te steken en in verzet te komen tegen dwangarbeid en de rest van het bijstandsregime. Ze lopen immers het risico van een korting op of verlies van hun uitkering. En ze moeten toch eten en een dak boven hun hoofd hebben. Maar de ervaring leert dat juist bijstandsgerechtigden die zich mondig en strijdbaar opstellen, verslechteringen weten tegen te gaan en verbeteringen weten te bereiken. Dat is uiteraard niet eenvoudig en vereist ook moed, zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen.

Bij Doorbraak en ook bij de Bijstandsbond zijn bijstandsgerechtigden en anderen actief die graag in contact willen komen met Flextensie-baanlozen. Samen kunnen we nagaan welke kansen en wensen er liggen om strijd te leveren tegen de Flextensie-methode. Zoals via het aan de schandpaal nagelen van Flextensie door middel van het publiceren van ervaringsverhalen. En via het voeren van juridische procedures om een regulier arbeidscontract af te dwingen. Ook bijeenkomsten, demonstraties en andere acties behoren tot de mogelijkheden.

Werk jij via de Flextensie-constructie of dreig je dat te moeten gaan doen? Ken je bijstandsgerechtigden die via Flextensie werken of hebben gewerkt? Ken je mensen die zijn bedreigd met sancties of die al een strafkorting op hun uitkering opgelegd hebben gekregen omdat ze hebben geweigerd om zich te laten uitbuiten via de Flextensie-methode? Deel dan die kennis en praktijkervaringen (eventueel anoniem) en mail ons: dwangarbeid@doorbraak.eu.

Harry Westerink

(Overgenomen van doorbraak.eu)

Gronings onderzoek van zevenduizend baanlozen nu daadwerkelijk vrijwillig?

In actie tegen keukentafelgesprekken (stukje van de flyer van de actie van vorig jaar).
In actie tegen keukentafelgesprekken (stukje van de flyer van de actie van vorig jaar).

Het Groningse screenings- en activerings-project “Kansen in Kaart” (KiK) draait op volle toeren. De gemeente wil via individuele gesprekken met zo’n zevenduizend “kansarmen” uitvogelen waar hun “talenten en mogelijkheden” liggen. Op 18 mei werd het lopende project besproken in een commissievergadering Werk & Inkomen. Opnieuw werd bevestigd dat de politieke partijen vierkant achter de Participatiewet en het bijstandsregime staan. Van extreem-rechts (VVD) tot nog een beetje linksig (SP, PvdD) zien politici graag dat baanlozen worden “geactiveerd”, “een zetje krijgen”, “maatschappelijk actief” worden, enzovoorts, enzovoorts.

Er werd in de commissie wat gekeuveld over of het KiK-traject nu met of zonder dwang moet worden opgelegd. En over of er wel voldoende “activiteiten” zijn voor bijstandsgerechtigden, en over hoe het toch komt dat sommige baanlozen niet willen meewerken en anderen juist wel. En tenslotte over hoe de bijstandsgerechtigden die positief waren over ‘hun’ KiK-gesprek andere baanlozen zouden kunnen overhalen om ook mee te doen.

De verantwoordelijk GroenLinks-wethouder Gijsbertsen lichtte het een en ander toe. Hoewel hij wat warrig was, konden we uit zijn verhaal opmaken dat er deze of volgende maand een voortgangsevaluatie/vervolgaanpak/perspectiefschets van het project komt. Dat er een “klantenpanel” is dat ervaringen gaat delen. Dat er dus bijstandsgerechtigden meewerken in het KiK-project. Dat er nauwkeurig overlegd wordt met de cliëntenraad en andere mensen uit de doelgroep. Dat “ervaringsdeskundigen” worden ingezet om “niet-willers” over de streep te trekken. Dat een “Veranderlab” zich buigt zich over de vraag hoe die “niet-willers” te “bereiken” zouden zijn. Dat er in de loop van het project verschillende brieven en vragenlijsten naar bijstandsgerechtigden zijn verstuurd, en dat die lijst is teruggebracht tot 24 à 25 vragen.

De brief

We namen de meest recent rondgestuurde brief onder de loep. De nieuwe vragenlijst blijkt inderdaad korter, en een soort van “gekuist”. Ook de uitnodigingsbrief is “aangepast”, en wel op twee manieren. Bij “voorzieningen en activiteiten” staat nu: “Wij kunnen u in een gesprek informeren over de voorzieningen waar u gebruik van kan maken. Denkt u hierbij aan bijzondere bijstand, Stadjerspas, laptopregeling en kwijtschelding van belastingen. Bovendien kunnen we meer vertellen over activiteiten in de wijk waar u als bewoner aan mee kan doen als u dat zou willen.” Toegevoegd is: “als u dat zou willen”. Daarmee wordt de ontvanger van de brief ogenschijnlijk de keuze gelaten om al dan niet deel te nemen aan activiteiten in de wijk. In hoeverre is dat daadwerkelijk niet verplicht? Het is immers toch echt de bedoeling dat baanlozen in hun wijken onbetaald en “vrijwillig” gaan werken om “problemen op te lossen” die onder meer zijn veroorzaakt door jarenlange bezuinigingen op zorg, kinderopvang, onderwijs en andere (sociaal maatschappelijke) voorzieningen.

De andere aanpassing is te vinden onder het kopje “Datum en tijdstip”. Daar staat nu: “Op [datum] om [tijd] komt [naam] graag bij u langs. Uw deelname is vrijwillig. Wij voeren dit gesprek het liefste bij u thuis, maar wilt u het gesprek liever ergens anders voeren, zoals bij familie, gemeente kantoor of in een wijkcentrum? Neem dan contact met ons op. Kunt u niet op dit tijdstip? Of heeft u geen behoefte aan een gesprek? Dan verwachten wij dat u vooraf contact met ons opneemt. Als u het prettig vindt kunt u tijdens het gesprek een vriend, familielid of een begeleider aanwezig laten zijn.”

Toegevoegd is: “Uw deelname is vrijwillig”. Gijsbertsen blaat al maanden over het vrijwillige karakter van de KiK. Het staat er nu dan echt, dus: hoera!? Maar komt het bij de lezers echt aan dat deelname vrijwillig is? Want na “uw deelname is vrijwillig” walsen de vervolgzinnen over hen heen in een poging hen te overtuigen van het nut ervan. En hoe wordt de bijstandsgerechtigde tegemoet gekomen in eventuele “eisen” of “wantrouwen”? Het gesprek mag ergens anders worden gevoerd, het hoeft echt niet thuis. Wees niet bang, vertrouw op ons, wij komen niet zomaar achter uw voordeur kijken, er kan u niets gebeuren, is de sussende redenering hierachter. Wat nonsense is aangezien de privacy van iedere bijstandsgerechtigde voortdurend wordt geschonden. Zonder het aanvaarden van die schendingen en de waslijst aan andere verplichtingen wordt een uitkering überhaupt niet toegekend.

Ook zinnen als “Kunt u niet op dit tijdstip? Of heeft u geen behoefte aan een gesprek? Dan verwachten wij dat u vooraf contact met ons opneemt” zijn uitermate dwingend. “Kunt u niet op dit tijdstip?” Laat het dan weten. De geadresseerden kunnen daarbij denken: ik kan op die dag niet want ik moet … (vul maar in) en als ze daarop gelijk handelen en bellen is een nieuwe afspraak al gemaakt. Winst voor het KiK-team!

“Of heeft u geen behoefte aan een gesprek?” De pest is natuurlijk, dat het KiK-gesprek geen gewoon gesprek is, maar een ‘instrument’ van de gemeente om informatie los te peuteren over bijstandsgerechtigde mensen. Met die informatie worden nieuwe strategieën ontwikkeld om mensen in de bijstand te sturen en dirigeren, nog strakker te disciplineren.

Na die vraag over de “behoefte” volgt het dwingender: “dan verwachten wij dat u vooraf contact met ons opneemt”. Veel bijstandsgerechtigden zijn huiverig voor contact met gemeentelijke en aan de gemeente gelieerde instanties. Contact betekent meestal dat er stront aan de knikker is. Het is goed voorstelbaar dat een flink aantal bijstandsgerechtigden na ontvangst van de brief met een knoop in de maag besluit om toch maar niet te bellen, ook al hebben ze “geen behoefte aan een gesprek”. Winst voor het KiK-team!

“Als u het prettig vindt kunt u tijdens het gesprek een vriend, familielid of een begeleider aanwezig laten zijn”, staat er ook. Dat ziet er op het eerste gezicht positief uit, maar met iemand erbij die het vertrouwen heeft van de baanloze zal er een informeler sfeer ontstaan waardoor de KiK-medewerkers meer informatie zullen kunnen lospeuteren. Wel biedt het meenemen van een bekende de mogelijkheid om er een gemoedelijk sabotage-uurtje van te maken!

De instructies bij de vragenlijst

De instructies voor de vragenlijst zijn ook aangepast. Er staat nu: “Voor u ligt de vragenlijst dat (sec) hoort bij het project Kansen in Kaart (KiK). Voordat u begint is het goed een aantal dingen te weten. Het invullen van deze vragenlijst is vrijwillig. Uw antwoord op de vragen helpt de gemeente om dienstverlening aan te bieden waar het nodig is. In uw gesprek bepaalt u uiteindelijk of het ook voor u nodig is.” Okee, “vrijwillig”! Maar lezers die dan denken: “mooi, bekijk het, die lijst gaat onderin de kattenbak”, die krijgen meteen daarop aangepraat dat ze dan mogelijk “dienstverlening” gaan mislopen. Alsof een uitkering een “dienstverlening” is, zoals bijstandsgerechtigden tegenwoordig “klanten” zouden zijn. En de ambtenaren die hen “begeleiden” op weg naar een baan “klantmanagers”. In de vragenlijst worden nog meer “diensten” vermeldt: de laptopregeling, de Stadjerspas en meer van die ronkende “armoede-verzachtende instrumenten”.

“Diensten” klinkt alsof de gemeente “in dienst” staat van bijstandsgerechtigden. Alsof er “diensten” worden verleend als baanlozen moeten dwangarbeiden om een uitkering te behouden. Is het een “dienst” van de gemeente als baanlozen “problemen” gaan oplossen in de wijk waar ze wonen? Hoe is dat een “dienst” van de gemeente en voor wie is dat een “dienst”?

Een bijstandsgerechtigde moet zich op allerlei manieren (iets) verschuldigd voelen aan de maatschappij, aan de gemeente. Tegenover een gemeentelijke “dienst” staat volgens kapitalistische logica natuurlijk een “wederdienst”. Maar alle “diensten” van de gemeente worden eenzijdig en vanuit ongelijkwaardige machtsverhoudingen “aangeboden”. De gemeente kan immers “diensten” onthouden: een uitkering niet toekennen, onbetaalde arbeid opleggen, huishoudens binnenstebuiten keren en strafkortingen uitdelen.

De uitspraken van Gijsbertsen & Co over “niet-willers” en hoe die moeten worden overgehaald benadrukken de ongelijkwaardige verhoudingen. Een uitkeringsgerechtigde heeft slechts een ‘keuze’: ben ik een “willer” of ben ik een “niet-willer”? Ga ik doen wat van mij wordt geëist of steek ik mijn middelvinger op: dan ben ik maar een “niet-willer”!

De vragenlijst

De lijst is nu 26 vragen lang. Deze vragen zijn afgevallen: “Heeft u lichamelijk moeite met een tafel verplaatsen, stofzuigen, zwemmen of fietsen, een paar trappen oplopen? Bent u in het afgelopen half jaar behandeld voor psychische problemen? Bent u in het afgelopen half jaar behandeld voor een verslaving? Heeft u contact met de reclassering voor u zelf? Heeft u nu contact met een andere vorm van hulpverlening?” En deze introductie voorafgaande aan vraag 17 is “werk” vervangen door “betaald werk”: “De volgende vragen gaan over betaald werk. Beantwoord u de volgende vragen als u op zoek naar een betaalde baan of wilt u graag weer starten met het zoeken naar betaald werk. Ben u nu niet op zoek? Ga door naar 25.”

Je zou kunnen denken dat de gemeente zo laat zien enig inzicht te hebben gekregen in het verschil tussen werk – iedereen werkt voor zichzelf en anderen – en betaald werk. De vragen over vrijwilligerswerk en mantelzorg (ook werk) staan immers ook nog in de lijst. Maar eerder lijkt het hen te gaan om het steeds meer loslaten van de relatie tussen werk en loon. Waarbij armoedige uitkeringen straks “basisloon” worden genoemd. En tegen bijstandsgerechtigden – waarvan er veel heel graag een betaalde baan met goede arbeidsomstandigheden en een hoog salaris wensen – wordt gezegd: we hebben jullie “arbeidsvermogen” heel hard nodig, maar we willen jullie daar niet meer voor betalen!

Ook vraag 18b blijkt aangepast, maar niet wezenlijk. Hij luidde: “Ik kan mijn sterke en zwakke punten goed op een rij zetten, waaruit mijn geschiktheid voor een baan kan blijken.” Het deel na de komma is verwijderd. Maakt dat uit? Nee.

Tot slot

Ons advies blijft onverminderd: werk niet mee aan het “Kansen in Kaart”-gesprek. Het is nog “vrijwillig” en maak daar gebruik van. DANG krijgt veel telefoontjes en e-mailtjes over het KiK-project. Veelal van bijstandsgerechtigden het gesprek willen afzeggen, en nog net die laatste steun vragen om dat ook daadwerkelijk te doen.

Heb je vragen over het gesprek of de vragenlijst? Is jouw vragenlijst de oude of nieuwe versie? Heb jij ideeën over het KiK-gesprek? Bel of mail ons!

Heb jij het gesprek gehad, en wil je ons laten weten wat je ervan vond? En wat er vervolgens is gebeurd? Kreeg je een rapportage onder ogen? Mocht je dingen veranderen in de rapportage? Ben je doorverwezen naar een instantie, een vrijwilligersorganisatie zoals een sportvereniging, een STIP of een WIJ-team?

Mail: dwangarbeidneegroningen@gmail.com of bel ons: 06 573 352 39

Of kom langs op de wekelijkse DANG-inloopochtend in De Rosa: elke woensdagochtend tussen 10:00 en 12:00 uur!

DANG

Baanlozen storten hun hart uit bij strijdbare Groningse actievoerders tegen dwangarbeid

logo
logo

Vanochtend hebben ongeveer vijftien leden en sympathisanten van DwangArbeid Nee Groningen (DANG), waarin ook Doorbraak meedoet, een “pik het niet”-actie gevoerd bij het Groningse Werkplein aan het Uitbuiterplein. De actie was gericht tegen dwangarbeid, maar ook tegen het verdere repressieve regime dat baanlozen wordt opgelegd.

Tijdens het uitdelen van flyers spraken de actievoerders veel bijstandsgerechtigden aan die naar Sociale Zaken gingen. Sommigen vertelden meteen waar ze precies voor kwamen, en welke problemen de gemeente voor hen veroorzaakte. Onderdeel van de actie was het mobiele juridische DANG-spreekuur, en dat kon hen in sommige gevallen meteen van enig advies voorzien. Enkelen kwamen later opgelucht naar buiten, anderen bleken boos op de gemeente. Opvallend was dat enkele baanlozen vertelden over dwangarbeidtrajecten zoals die staan beschreven in “Het grote dwangarbeid-overzicht”. Onder meer dat ze met bussen naar Zwolle vervoerd werden om gratis aan de slag te gaan met postbezorging bij PostNL. Ze vertrokken elke dag ’s morgens al om half zeven en waren pas om zeven uur ’s avonds weer terug thuis.

Spandoek, straatnaambord en verbodsbord.
Spandoek, straatnaambord en verbodsbord.

Het weer was niet al te slecht, met af toe zelfs een zonnetje, maar toch besloot het spreekuur zich onopvallend naar binnen te verplaatsen. Ruim een uur lang kregen baanlozen dus in het hol van de leeuw advies over hoe zich de gemeente van het lijf te houden.

Overal groepjes actievoerders in gesprek op het Uitbuiterplein.
Overal groepjes actievoerders in gesprek op het Uitbuiterplein.

Een gemeente-ambtenaar vertelde buiten dat ze als baanloze zelf ook eerst dwangarbeid had moeten verrichten, en later een baan bij de gemeente had weten te bemachtigen. Een onthullend verhaal, maar vooral opvallend was dat ze zelf het begrip “dwangarbeid” gebruikte.

De problemen waar de baanlozen tegen aanliepen, werden meteen in de vorm van leuzen op de staat gekrijt, zoals je hieronder kunt zien.

Eric Krebbers

Bijstand is een recht, geen gunst!
Bijstand is een recht, geen gunst!
Jetta Klijneersma.
Jetta Klijneersma.
Meer uitkering, minder dwang.
Meer uitkering, minder dwang.
Pik het niet.
Pik het niet.